web analytics

Myzejen Myftari: Mbulesa, forcë karakteri!

 

A e kishit menduar ndonjëherë veten si “femër të mbuluar”, para se të hidhnit këtë hap vendimtar për jetën tuaj?

Jo, nuk më kishte shkuar kurrë ndërmend që do të mbulohesha dhe as që kam qenë e vetëdijshme që duhej të mbulohesha.

   

 

 

Image result for jeni myftari

 

Para se ta njihnit Islamin, kishit parë besimtare të mbuluara? Çfarë impakti kishin te ju?

Po, kam parë femra të mbuluara, por mbulesa e tyre ka qenë shumë larg konceptit të mbulesës islame apo mendimit për mbulesë. Në kujtesën time prej fëmije kanë mbetur fotografitë e gjyshes (nënës së babait që ka vdekur menjëherë pas lindjes sime) e cila kishte mbajtur një lloj shalli mëndafshi të bardhë në kokë, që halla ime e quante herë “sharp” e herë “namazbrez”. Pas vdekjes së gjyshit, në vend të namazbrezit të bardhë ajo kishte mbajtur një të zi.

Po kështu kam parë nëndajën (nënën e mamit) që mbante shami të bardhë në kokë apo merhaman (marhamon), siç e gjuajnë gratë tiranase në moshë të thyer. Gjyshja dukej shumë fisnike me atë napën e bardhë e cila thua se sapo kishte dalë nga fabrika. Gjithashtu kam parë “perccen” (siç e quante nëndaja) të cilin ajo e mbante në fund të sepetit (arkës së rrobave). Ajo ishte një lloj pelerine prej atllazi të zi, e gjatë deri poshtë pulpave të këmbës dhe kishte edhe një pjesë tjetër, gjithashtu të zezë, me të cilën mbuloheshin flokët, por jo fytyra. Gjyshja kishte mbajtur mbulesë islame deri pas Luftës së Dytë Botërore dhe që nga koha kur kjo lloj veshje ishte ndaluar me ligj e ruante si kujtim në sepet. Nuk e kam dëgjuar kurrë gjyshen të përmendte vitin e ndalimit dhe kuptohet se si fëmijë as që e kam pyetur për këtë.

Veç këtyre, ka qenë diçka normale të shikonim në rrugët e Tiranës, para viteve 90-të, gra fshatare me merhaman të bardhë në kokë. Shumica e grave të fshatrave mbanin shami, ndërkohë që gratë e reja e hiqnin atë kur vinin për vizitë apo për të ndonjë punë në Tiranë. Megjithatë, duhet theksuar se kjo nuk veshje islame por një traditë.

E njëjta mund të thuhet për pjesën dërmuesë të grave të fshatrave anë e mbanë Shqipërisë. Mbase ndryshonin ngjyrat apo mënyra e veshjes, por shumica e kishin shaminë si pjesë të veshjes.

Si i perceptoja unë ato?

Veshja e gjysheve më dukej normale, sepse si fëmijë unë nuk e lidhja veshjen e tyre me Islamin por me moshën. Mendoja se gjyshet mbajnë shami.

Po kështu edhe për gratë e fshatit më dukej normale mbajtja e shamisë sepse e lidhja me traditën e fshatit. Ato që vinin nga zonat periferike të Tiranës p.sh. dukeshin shumë të fisme dhe fytyra iu shkëlqente nga bardhësia e merhamanit. Megjithatë, të them të drejtën nuk më pëlqente veshja e tyre, më dukej shumë pa shije, demode. Kjo jo për shkak të shamisë por për shkak të veshjes në tërësi. Ato përgjithësisht vishnin xhaketë, pantallona dhe fund sipër pantallonave-kryesisht të zeza-, një përparëse pëlhure sipër fundit dhe merhamanin (napën) e bardhë. Unë nuk i paragjykoja, por mbase i shihja me një ndjenjë keqardhje që ato, për shkak të traditës, mbanin atë veshje, shumë të ndryshme nga veshja e përditëshme e kohës.

Ishte i vështirë vendimi për t’u mbuluar? Si i kujtoni sot pas kaq viteve ato çaste?

Shaminë fillimisht e kam vënë në Tiranë që në fillimet e 1991, kur për herë të parë frekuentova kurset e mësimeve islame në xhaminë e Ethem Beut. Nga dëshira e madhe që kisha për të mësuar Islamin e mbaja shaminë edhe rrugës kur shkoja dhe kthehesha nga xhamia. Por kuptohet që pas kësaj e hiqja.

Më 10 mars 1992, ne pesë vajza të reja nga Tirana, Myzejen Myftari, Brixhida Muça, Elona Muça, Iris Maçi dhe Ermira Muça, udhëtuam për studime në Kairo. Nuk ishim të veshura me shami gjatë udhëtimit. Çasti i parë-i cili do të ishte përfundimtari- i vënies së shamisë dhe vendimi për mbajtjen e saj janë dy vendime të ndryshme që nuk kanë ardhur njëkohësisht.

Shaminë e kemi vënë në grup të pesta, të premten më 13 mars 1992, në kohën e namazit të xhumasë, datë e cila përkonte me ditën e tetë të Ramazanit të vitit 1412, sipas kalendarit hënor. Është një çast që nuk do ta harroj kurrë në jetë. Ndjenja dhe emocione të papërsëritëshme. Kisha shumë pyetje dhe enigma në vetvete. Gjithçka për mua ishte e re, e panjohur, ashtu si dhe vetë bota e Islamit ishte e panjohur. Askush nuk më urdhëroi ta vija shaminë, por ishte diçka që e kisha të qartë brenda vetes. Kisha ardhur të studioja Islamin dhe pjesë e këtyre studimeve ishte edhe mbajtja e shamisë. Nuk dija si ta vija shaminë, më dridheshin duart dhe kisha frikë se çpohesha nga gjilpërat që e mbajnë atë. Shaminë ma kanë lidhur dy zonja shqiptare, Faime Ismaili nga Presheva dhe Gjyltene Ismaili nga Kosova. Sa herë i shoh fotografitë e asaj dite, përveç nostalgjisë më kap edhe një gaz i brendshëm kur shoh mënyrën si e kemi lidhur.

Shaminë e vura me mendimin se do ta mbaja përkohësisht, vetëm në periudhën e studimeve në Kairo. Vendimi për mbajtjen e saj erdhi shumë natyrshëm. Duket ishte një bindje që lindi pak nga pak dhe u çimentua me kohën, pa e kuptuar as vetë, së bashku me dijet islame. Sa më shumë mësoja aq më shumë kuptoja të fshehtat e një botë të re të panjohur më parë, derisa erdhi një moment kur pa e kuptuar as vetë thashë:-Nuk e heq kurrë! Dhe ishte ky një vendim i brendshëm, i pa paramenduar, por që u bë motivi i jetës sime.

Gjithsesi, unë vërtet nuk e hoqa më kurrë shaminë që nga ai 13 mars i 1992.

Që nga çasti që vendosët të kurorëzonit besimin tuaj me vendosjen e shamisë, cila ka qenë ngjarja më e vështirë e nga ana tjetër më e bukur që keni përjetuar?

 

Image result for jeni myftari

Jeni Myftari (Oman) meets Norman MacMillan

of the University of West Scotland

Nuk kam patur ndonjë çast apo përballje dramatike që të këtë lënë gjurmë negative apo të ketë ngjallur probleme në qenien time. Sigurisht nuk mund të them se nuk paragjykohem në vazhdimësi për shkak të veshjes, por këto lloj paragjykimesh nuk ndikojnë aspak tek unë. I shoh si fenomene të shkaktuara nga individë apo grupe të cilët nuk kanë fare ose kanë njohuri tepër të cekëta rreth Islamit, apo janë të ndikuar nga media dhe rrjetet e ndryshme sociale. Do të thosha se aktualisht vështirësitë më të mëdha, për mua që udhëtoj vazhdimisht, janë nëpër aeroporte, pasi detyrohem t’u nënshtrohem kontrolleve të imta që shpesh të ngjallin një ndjenjë bezdie. Por unë i kaloj me humor këto momente dhe i harroj menjëherë.

Megjithatë mund të veçoj këtu sjelljen e njërit nga ish-ambasadorët shqiptarë në Londër i cili më shkruante në një e-mail se unë nuk mund të merrja pjesë në një aktivitet të rradhës të ambasadës shqiptare në Londër, pasi Shqipëria është shtet laik dhe nuk mund të përfaqësohet nga simbole fetare dhe veshje me shami. Këtu nuk bëhej fjalë që unë të përfaqësoja diku Shqipërinë, por të isha një tjetër pjesëmarrëse në aktivitet, si pjesë e komunitetit shqiptar, ashtu siç kisha qenë për vite e vite me rradhë. Aty kuptova se edhe pas 25 vitesh demokraci, mentaliteti i një pjese të shqiptarëve akoma nuk ka ndryshuar dhe ndjeva keqardhje për vendin tim që në një vend multietnik dhe multikulturor si Britania, përfaqësohej nga individë me horizont të ngushtë, jo tolerantë dhe paragjykues, të cilët nuk kanë arritur të çlirohen nga ndikimi i ideologjisë së kaluar me të cilën janë rritur dhe edukuar.

Ndërsa nga rastet e shumta të bukura që të ngjallin emocione mund të veçoj rastin kur më është dhënë mundësia të flas, në institucionet e Gjykatës së Hagës, për masakrat serbe mbi popullsinë shqiptare në Kosovë, gjatë një trajnimi diplomatik, organizuar nga Akademia Diplomatike e Londrës. Fjala, jo vetëm që u vlerësua maksimalisht nga të pranishmit, një pjesë e të cilëve për herë të parë po dëgjonin shifra dhe fakte mbi atë çfarë kishte ndodhur realisht në Kosovë, por ngjalli edhe një polemikë pozitive në mbështetje të çështjes shqiptare. Aty jam ndier shumë krenare, si myslimane dhe si shqiptare, sepse ajo që ngriti zërin në mbrojtje të popullit tim për një çështje që u vlerësua si e drejtë nga përfaqësuesit e diplomacisë ndërkombëtare isha unë, myslimania shqiptare me shami.

Çfarë ju irriton më tepër, paragjykimi që jeni mbuluar kundrejt pagesës, se ju ka urdhëruar babai ose bashkëshorti, apo se jeni të prapambetura?

Asnjëra nga këto.

Ata që thonë se jeni mbuluar kundrejt pagesës e kanë shumë të qartë se kjo nuk është e vërtetë. Po të ishte e vërtetë kjo atëherë sot, pas 25 vitesh, mbase do të isha bërë milionere. Për para mund të bësh një veprim për një kohë apo në një vend të caktuar por jo për gjithë jetën. Veç kësaj, askush nuk i kundërvihet një pjese të madhe të shoqërisë për para, apo të përballet me probleme të politikave të ndryshme në botë, ku shkelen edhe të drejtat më elementare të njeriut. Po kështu, për para nuk përballesh me probleme të ndryshme sociale si vështirësitë në fushën e arsimimit apo të punësimit, madje as nuk do të të nevojitej punësimi sepse do t’i mbuloje nevojat e tua me pagesën e supozuar. Këto bëhen nga bindja dhe besimi i plotë në atë çfarë urdhëron Zoti në Kur’an për femrën myslimane, të cilën unë e konsideroj një normë dhe çështje të etikës islame dhe jo për para apo asnjë arsye tjetër, sido që tia venë emrin.

Edhe paragjykimi se më ka urdhëruar babai nuk më irriton aspak sepse shoqëria e ka të qartë që kjo nuk ka baza. Prindërit e mi kanë respektuar vendimin tim për mbulesë dhe paçka dëshirës apo mosdëshirës së tyre, më kanë mbështetur me të gjitha mundësitë, kudo dhe kurdo dhe unë i jam falenderuese gjithë jetën për tolerancën dhe mirëkuptimin e tyre. Unë jam mbuluar në një kohë kur Islami po rilindte në Shqipëri, kështu që prindërit e mi nuk kishin krijuar akoma bindjen islame sa të më urdhëronin të mbulohesha. Përkundrazi, duke u mbuluar, unë dhe shoqet e mia, motrat e mia në rrugën e vështirë por të bukur të besimit, kemi thyer një tabu gati 50-vjeçare dhe i jemi kundërvënë të gjithë shoqërisë dhe ideologjisë së kohës. Dhe kjo nuk ka qenë aspak e lehtë.

Sa për atë që më ka urdhëruar burri, unë jam martuar shumë vite pas mbulesës, prandaj nuk më irriton aspak nëse dikush mendon kështu. Faktet janë më kokëforta se paragjykimet e pabaza.

Përsa i përket opinionit të kategorive të caktuara të njerëzve se jam e prapambetur prandaj mbaj veshje Islame, as kjo nuk më irriton por më ngjall keqardhje ndaj atyre që mendojnë kështu. Për mua, veshja nuk tregon prapambetje por kulturë. Nuk e kuptoj si e konceptojnë njerëzit prapambetjen dhe çfarë kanë parasysh me të, por mund t’ju them me siguri se pjesa më e madhe e praktikantëve myslimanë shqiptarë, veçanërisht brezi i mesëm dhe i ri, janë njerëz të arsimuar në fusha të ndryshme të shkencës, shumica në vende të ndryshme të botës, janë multilinguistë dhe nisur nga vetja besoj se e duan vendin më shumë se disa që rrahin gjoksin për Shqipërinë apo një pjesë e atyre që e përfaqësojnë atë brenda apo jashtë vendit.

Personalisht kam vënë një balancë në jetë ndërmjet njohurive islame dhe atyre shkencore, prandaj asnjë paragjykim i shoqërisë në këtë drejtim nuk më bën të ndihem keq. Unë kam mbuluar flokët por jo trurin dhe vazhdoj të jem ajo që kam qenë pa shami. Asgjë nuk ka ndryshuar tek unë në qënien vetvetja. Armët e mia janë besimi dhe dija. Jetoj si të gjithë njerëzit dhe përballem me të njëjtat sprova që sjell jeta për të gjithë. Mund të them se jam shumë e hapur, i respektoj njerëzit dhe i pranoj ashtu siç janë, paçka besimit apo shtresës shoqërore e kulturore dhe pres po të njëjtën gjë prej tyre. Ata që veprojnë ndryshe apo shprehin paragjykime kanë probleme me vetveten dhe tregojnë nivelin kulturor apo paaftësinë e adaptimit në një botë diverse dhe multikulturore.

Çfarë të ka dhënë mbulesa një element të veçantë në jetën tënde, por që një pjesë e njerëzve nuk e kuptojnë dot?

Pyetje e vështirë për t’u përmbledhur me pak fjalë. Askush nuk e kupton botën e një femre besimtare të mbuluar derisa të mbulohet vetë apo të jetojë pranë saj.

Së pari veshja jote bëhet simboli yt. Në një farë mënyre është pasaporta me të cilën të identifikojnë që nga pamja se je besimtare myslimane. Një femër e mbuluar e ndien veten ambasadore të përherëshme të Islamit. Kjo e vë atë para përgjegjësive të madhe dhe është gjithmonë në kërkim të përmirësimit të vetes, për ta përfaqësuar denjësisht Islamin, për të rritur vlerat individuale dhe për të ndikuar pozitivisht në familje dhe shoqëri. Ajo është krenare kudo dhe kurdo, paçka mendimit apo paragjykimeve të shoqërisë apo të kategorive të individëve të ndryshëm.

Veç kësaj, mbulesa të jep një farë sigurie dhe qetësie në vetvete dhe do të thoja se deri diku është mbrojtje nga shumë fenomene negative me të cilat përballen femrat në shoqërinë e sotme. Pjesa tjetër e shoqërisë, edhe pse mbase nuk e pranon mbulesën, prapë ndjejnë një farë rezerve në sjellje apo komunikim me femrat e mbuluara. Kjo nuk vjen për shkak të respektit që ata kanë ndaj fesë por për shkak se femrat besimtare respektojnë personalitetin dhe besimin e tyre dhe me sjelljen e tyre ia imponojnë këtë pjesës tjetër të shoqërisë.

Për më tepër, mbulesa tregon forcën e karakterit të asaj që e mban atë. Nuk është aspak e lehtë për një femër të mbuluar të përballet me sfidat e jetës së përditëshme, të shoqërisë, të motit, problemet ekonomike apo të fenomeneve të tjera. Megjithatë, ajo prapë nuk tërhiqet nga rruga e saj, i përballon me forcë dhe guxim vështirësitë dhe vazhdon përpara, e gatëshme të sakrifikohet për besimin e saj. Dhe të gjitha këto nuk i bën për asnjë arsye tjetër përveç bindjes së thellë në besim. Me besimin tek Krijuesi i gjithësisë, ajo sfidon kohën dhe njerëzit.

Gjithashtu mbulesa është shenjë e urtësisë dhe gjykimit të shëndoshë, nxitje për të përmirësuar zemrën nëpërmjet devotshmërisë, pendimit dhe bamirësisë. Ajo të bën që të jesh më e kujdesshme ndaj ndjenjave dhe kërkesave të atyre në nevojë dhe të matesh në çdo veprim për të mos lënduar askënd. Kjo nuk do të thotë se të bën perfekt, sepse perfekt nuk është asnjë njeri, por të motivon të jesh gjithmonë në kërkim të më të mirës nga vetja.

Së fundi mund të them se nuk është aspak e lehtë ta përfaqësosh denjësisht Islamin, të mbulohesh dhe ta mbash denjësisht mbulesën, as edhe të përballesh me paragjykimet dhe opinionet negative të shoqërisë. Kjo është një përgjegjësi e madhe, për atë që beson sinqerisht. Për të arritur këtë duhet një forcë e madhe e brendëshme e cila lind vetëm nga forca e besimit tek Zoti i Lartësuar, gjë të cilën pakkush e kupton.

/tesheshi.com/

 

Share this Post

 

Related Posts

About the author

 
 

0 Comments

You can be the first one to leave a comment.

 
 

Leave a Comment